Sigara Bağımlılığı

Sigara Bağımlılığı

Sigaranın içerisindeki en az 81 tanesi doğrudan kanser hastalıklarına neden olan 4000’den fazla kimyasal, vücudu bir bütün olarak etkileyerek çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir. Dünya genelinde gerçekleşen ölümlerin büyük bir kısmı ile tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı arasında doğrusal bir bağlantı bulunur. Yapılan araştırmalarda sigara nedeniyle meydana gelen ölümlerin HIV virüsü, uyuşturucu, alkol, motor kazaları ve yangın nedeniyle oluşan ölümlerin tamamından daha fazla olduğu gösterilmiştir.

 

Sigara ve Neden Olduğu Hastalıklar

Sigara birçok sağlık sorununun oluşmasına neden olan ve kişide bağımlılık yapan bir üründür. Sigara kullanımına bağlı olarak kalp hastalıkları, akciğer hastalıkları ve felç riski azımsanamayacak denli artar.

Sigara kullanımı ile oluşma riski artan hastalıklar şu şekilde sıralanabilir:

 

  • Kalp ve damar hastalıkları
  • KOAH başta olmak üzere diğer kronik akciğer hastalıkları
  • Kanser (akciğer, gırtlak, karaciğer, pankreas, mide, kolon, rahim ağzı, mesane, kan vb.)
  • İnfertilite
  • Tip 2 diyabet
  • Göz hastalıkları
  • Cilt hastalıkları

 

Sigara kullanımı yalnızca sigara kullanan kişiye zarar vermez, sigara dumanına düzenli olarak maruz kalan ve “pasif içici” olarak tanımlanan kişilerde de sigaranın yol açtığı sağlık sorunları görülebilir. Pasif içicilerde enfeksiyon riskinin arttığı, astım semptomlarının kötüleştiği, kan basıncının arttığı, kalp rahatsızlıklarının ortaya çıkabildiği ve kandaki “iyi” kolesterol oranının düştüğü bilinmektedir.

Sigaranın içerisinde bulunan nikotin bağımlılık yaptığı için sigara bırakma niyetinde olanlar dahi zaman zaman bu amaçlarına ulaşamazlar. Bu nedenle “yak bir sigara”, “bir taneden bir şey olmaz” gibi söylemler kişilerin geri dönülmesi zor bir sürece girmesine neden olabilir. Bu nedenle sigara kullanımının yol açtığı sağlık sorunları hakkında farkındalığın yükseltilmesi ve  ebeveynlerin çocuklarının sağlığı için sigara kullanmayı bırakması gerekir.

 

Sigara Bağımlılığı Nedir?

Neden olduğu sayısız sağlık sorununa rağmen dünya genelinde milyonlarca kişinin sigara kullanmaya devam etmesinin ardında bağımlılık sorunu geliyor. Sigara bağımlılığı hücresel boyutta beyinde ve beyin fonksiyonlarında önüne geçilemeyen davranış tekrarlarına neden oluyor. Yine de sigara bırakmak imkansız olarak nitelendirilemiyor, kişi kararlı bir duruş sergilediğinde sigarayı bırakmak ve daha sağlıklı bir hayat sürmek mümkün oluyor.

 

Sigarayı Bırakmak İsteyenler İçin Etkili Yöntemler

Gerek geleneksel medyada gerekse dijital platformlarda sigaranın sağlık için oluşturduğu potansiyel tehlikeler aktarıldıkça sigara bırakmak isteyen kişilerin sayıları da artıyor. Sigara bırakmak konusunda kararlı olan kişilere etkili yöntemler sunuluyor.

 

  • En popüler yöntemlerin başında nikotin sakızları ve bantları geliyor. Kişinin tükettiği günlük sigara miktarına göre belirlenen dozda nikotin barındıran bantlar vücuda yapıştırılıyor. Özellikle davranışsal tedavilerle bu yöntem birleştirildiğinde sigarayı bırakma oranının yüzde 30’ları bulduğu biliniyor.
  • Psikolojik danışmanlık hizmetleri de sigarayı bırakmada kullanılan bir başka yöntem olarak ön plana çıkıyor. Bu kapsamda grup veya bireysel terapi veya telefonla danışmanlık hizmeti alınabiliyor. Bu yöntemlerin sigarayı bırakma oranının en az yüzde 11 oranında artırdığı biliniyor.
  • Sigarayı bırakmaya yardımcı olacak çeşitli ilaç tedavileri de bulunuyor. Mutlaka uzman hekimler tarafından belirlenmesi ve yönetilmesi gereken bu tedavi yönteminde kullanılan ilaçlar arasında sigara ve alkolden alınan keyfi azalttığı belirlenmiş olan bupropiyon etken maddeli antidepresanlar ve Vareniklin adlı beyindeki nikotin reseptörlerine bağlanarak daha az dopamin salgılanmasını sağlayan ilaçlar bulunuyor.
  • Hipnoz yöntemi etkinliği henüz kanıtlanmasa da son yıllarda sigarayı bırakmada tercih edilen alternatif yollardan biri olarak dikkat çekiyor.

 

Sigarayı bırakmak için kullanılan bu yöntemlerin haricinde sigaranın kişisel çaba ile de bırakılabildiği gerçeğinin göz ardı edilmemesi gerekiyor. Yapılan araştırmalar her 10 içiciden 9’unun sigarayı bir anda hayatlarından çıkararak bıraktıklarını ortaya koyuyor. Ani kararla yapılan bu eylem sonrası tiryakiler sadece kısa süreliğine zorlayıcı bir süreçten geçiyor.

Bunun yanı sıra yeni davranış kalıpları benimsemek de sigarayı bırakmada etkili yolların başında geliyor. Örneğin sigara içme isteği geldiğinde sakız çiğnemek gibi farklı bir davranış kalıpları geliştirmenin de birçok kişide işe yaradığı biliniyor.

Ev ve iş gibi sık bulunulan ortamları sigarayı hatırlatacak uyarıcılardan arındırmak da yine sigara bağımlılığı ile mücadele etmeyi kolaylaştırıyor. Kül tablalarını kaldırmak, ortada paket bırakmamak, ortamı havalandırarak nikotin kokusunu gidermek, sigara içilen ortamlardan uzak durmak vb. tedbirler sigara bağımlılarının sigara içme isteğinde fark yaratabiliyor. Ayrıca düzenli spor yapmaya başlamak, bol bol su içmek, sağlıklı beslenmek, meditasyon ve yoga gibi teknikleri denemek sigarayı bırakmaya yardımcı oluyor.